Op audiëntie bij de paus

Voor Kerk & Communicatie doe ik ook onderzoek naar kerkleiders op social media. En wie doet dat vandaag de dag beter dan Paus Franciscus? Ik volg hem een jaar lang op Instagram. Maar de paus bekijken op je smartphone is een ding, maar het is natuurlijk nog veel interessanter om te kijken wat er in en rondom het Vaticaan allemaal gebeurt.

De Paus op Instagram

De paus is met bijna vier miljoen volgers op zijn Instagram account @franciscus één van de meest populaire kerkelijke leiders ter wereld. Op zijn account zie je de paus in actie: op bezoek bij armen en zieken, een selfie nemen met zijn bewonderaars of in gesprek met kinderen. Bijna nooit zie je hem hier op de foto met wereldleiders en ook zie je de paus nooit ontspannen met zijn voeten op tafel. De paus heeft niet voor niets de naam Franciscus uitgekozen. Hij volgt zijn voorbeeld Franciscus van Asisi, die zich juist richtte op de armen en zich afzette tegen pracht en praal. Paus Franciscus wordt gezien als een authentieke en charismatische man, en zijn Instagram account weerspiegelt dat. Maar hoe is het om de paus in levende lijve te zien? Klopt dat beeld wel?

En in het echt

Na de drukke tijd rondom de Paasglossy werd het daarom tijd voor een buitenlands avontuur bij onze Rooms Katholieke zuiderburen. Ik ging op audiëntie bij de Paus. Anders dan de term audiëntie doet vermoeden, was het geen prive-bezoek in een klein zaaltje in het Vaticaan waar we met thee en koekjes ontvangen werden. Nee, het was een audiëntie op het plein van de Sint Pieter, samen met duizenden anderen vanuit de hele wereld. En laat dat nu nét de plek zijn waar de meeste foto’s op Instagram vandaan komen…

Wachten op het plein totdat…

Met behulp van een blauw toegangsbewijs mocht ik naar binnen, maar niet zonder eerst door de beveiliging te worden gecontroleerd. En toen begon het grote wachten. Eerst werd er omgeroepen welke groepen uit de hele wereld allemaal aanwezig waren; van schoolklassen tot een American Football team (dat helemaal vooraan mocht zitten). We werden opgewarmd met marsmuziek van de fanfare, maar nog steeds was er geen paus.

…de paus voorbij komt.

En toen gebeurde het. Het karretje met de paus reed over het plein. Iedereen verdrong zich rondom het hek en probeerde zo dichtbij mogelijk te komen. Niet alleen om de paus te zien, maar veel belangrijker nog: om goed foto’s en filmpjes te maken met de smartphone. Want je wilt natuurlijk wel laten zien dat je de paus echt gezien hebt! Ik had geluk, de paus kwam maar liefst twee keer voorbij. En hij leek nog op de foto’s ook. Elke stap die hij zette, werd gefilmd en gefotografeerd door professionele fotografen.

Toen de paus klaar was met zijn rondrit door de menigte, besteeg hij het podium voor de Sint Pieter. Er volgde een soort preek. Eerst kregen we in 6 talen een stukje uit de bijbel te horen dat door verschillende priesters werd voorgelezen. Vervolgens hield de paus een korte preek, die hij voorlas van papier. Maar, zoals we de paus kennen, hield hij zich niet aan het papier en vertelde hij er ook zelf van alles tussendoor. In het Italiaans, dus de finesses kregen we niet mee. En daarna werd de samenvatting van zijn preek vertaald in een aantal talen. De viering werd afgesloten met het zingen van het Onze Vader. Vervolgens mochten alle kardinalen rondom de paus hem nog een handje geven en vertrok ik naar de uitgang, op zoek naar een goede Italiaanse cappucino om alle indrukken te verwerken.

Hij lijkt op de foto!

Tja, wat kun je zeggen over die paar seconden dat de paus voorbij komt en zijn preek die je via schermen kon volgen? Deze keer dus niet via het scherm van de smartphone, maar grote schermen op de Sint Pieter. Want van zo’n afstand is de paus ook maar een klein stipje. In ieder geval leek hij plezier te hebben om iedereen te groeten. Typerend vond ik ook zijn improvisatie tijdens zijn preek.

Paus Franciscus is niet iemand van de stijve protocollen, houdt van mensen om zich heen en geniet van alle aandacht. Wat me misschien nog wel het meest is bijgebleven, is het enorme enthousiasme van de menigte als de paus voorbij kwam. Want wat de paus inhoudelijk allemaal zegt en waar hij voor staat, is op dat moment voor bijna iedereen onderschikt aan de sensatie om hem in levende lijve te ontmoeten én om hem op de foto te krijgen voor…. Instagram.

Een video-impressie

Wil je weten wat ik gezien en gehoord heb? Bekijk hieronder het filmpje!

Theo Zijderveld is directeur van Kerk & Communicatie. Daarnaast doet hij aan de Vrije Universiteit Amsterdam promotieonderzoek naar de manier waarop religieuze leiders zichzelf presenteren op Instagram. Meer weten over Theo? Op zijn website TheoZijderveld.com lees je meer!